1. Τι Είναι η Δημοσίευση Διαθήκης
Απλή εξήγηση: Η δημοσίευση είναι η επίσημη ανάγνωση και καταγραφή της διαθήκης από τον συμβολαιογράφο ενώπιον των ενδιαφερομένων. Μόνο μετά από αυτήν η τελευταία βούληση του διαθέτη γίνεται νομικά δεσμευτική για όλους.
- Ο συμβολαιογράφος διαβάζει δημόσια τη διαθήκη ενώπιον των ενδιαφερομένων.
- Η πράξη καταχωρείται στο επίσημο συμβολαιογραφικό βιβλίο και στο ψηφιακό Μητρώο Διαθηκών.
- Μόνο μετά τη δημοσίευση η διαθήκη αποκτά νομική ισχύ (ΑΚ 1769).
- Χωρίς δημοσίευση δεν μπορεί να ακολουθήσει αποδοχή κληρονομιάς ούτε μεταβίβαση περιουσίας.
- Αντίγραφα της πράξης δημοσίευσης χορηγούνται σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.
2. Η Νομοθετική Μεταρρύθμιση 2025–2026
Κρίσιμη αλλαγή: Βάσει των Ν. 5221/2025 και Ν. 5303/2026, από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 τα Ειρηνοδικεία και Πρωτοδικεία παύουν οριστικά να έχουν αρμοδιότητα για τη δημοσίευση διαθηκών. Από εκείνη την ημερομηνία η διαδικασία πραγματοποιείται αποκλειστικά από συμβολαιογράφο μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας.
- Ο παραδοσιακός τρόπος δημοσίευσης μέσω δικαστηρίων αντικαθίσταται πλήρως.
- Από 16.09.2026 κάθε αίτηση δημοσίευσης — ανεξαρτήτως του χρόνου θανάτου — κατατίθεται υποχρεωτικά σε συμβολαιογράφο.
- Το νέο ψηφιακό Μητρώο Διαθηκών διασυνδέεται άμεσα με τις δημόσιες αρχές, εκμηδενίζοντας τις πολύμηνες καθυστερήσεις των δικαστικών πινακίων.
- Ο πολίτης λαμβάνει το επίσημο πρακτικό δημοσίευσης σε ελάχιστες ημέρες αντί για μήνες.
- Λόγω της σύνδεσης με τις προθεσμίες αποδοχής ή αποποίησης κληρονομιάς (Ν. 5303/2026 για κληρονομικά χρέη), η έγκαιρη εκκίνηση της διαδικασίας είναι κρίσιμη.
3. Κατηγορίες Διαθηκών και Διαδικασία Δημοσίευσης
Απλή εξήγηση: Κάθε τύπος διαθήκης έχει διαφορετική διαδρομή δημοσίευσης. Κάθε υπόθεση αντιμετωπίζεται με ανάλογη επιστημονική προσοχή βάσει της νομικής φύσης και του τύπου της διαθήκης.
Α. Ιδιόγραφη Διαθήκη — Δημοσίευση και Κήρυξη ως Κυρίας
- Γραμμένη ολόχειρα, χρονολογημένη και υπογεγραμμένη από τον διαθέτη χωρίς μάρτυρες.
- Βάσει του άρθρου 34 του Ν. 5282/2026, ο συμβολαιογράφος αποτυπώνει με ακρίβεια την εξωτερική κατάσταση της διαθήκης (διαγραφές, προσθήκες, τυχόν ελαττώματα).
- Εφόσον ζητηθεί, παράλληλα εκκινεί η διαδικασία κήρυξης ως κυρίας (άρθρο 808 ΚΠολΔ): εξέταση μαρτύρων για επαλήθευση γνησιότητας γραφής και υπογραφής, ώστε η διαθήκη να αποκτήσει πλήρη νομική ισχύ και να μην μπορεί να προσβληθεί εύκολα στο μέλλον.
Β. Δημόσια Διαθήκη
- Υπαγορεύεται από τον διαθέτη ενώπιον συμβολαιογράφου και δύο μαρτύρων.
- Καταχωρείται στο Μητρώο Διαθηκών τη στιγμή σύνταξής της.
- Μόλις ο συμβολαιογράφος πληροφορηθεί τον θάνατο, εισάγει τα στοιχεία στο ψηφιακό σύστημα και συντάσσει πρακτικό δημοσίευσης, καθιστώντας το περιεχόμενο επίσημα προσβάσιμο στους έχοντες έννομο συμφέρον.
Γ. Μυστική Διαθήκη
- Συντάσσεται από τον διαθέτη, σφραγίζεται και κατατίθεται στον συμβολαιογράφο.
- Το περιεχόμενό της παραμένει άγνωστο μέχρι τον θάνατο.
- Μετά τον θάνατο αποσφραγίζεται και δημοσιεύεται με την ίδια διαδικασία ως η ιδιόγραφη.
4. Ποιος Μπορεί να Ζητήσει Δημοσίευση
Απλή εξήγηση: Το αίτημα δημοσίευσης μπορεί να υποβάλει οποιοδήποτε πρόσωπο έχει έννομο συμφέρον — δεν απαιτείται συμφωνία όλων των κληρονόμων.
- Επιζών/ούσα σύζυγος ή σύντροφος συμφώνου συμβίωσης.
- Εξ αδιαθέτου κληρονόμοι (τέκνα, γονείς, αδέλφια κ.λπ.).
- Κληροδόχοι που αναφέρονται στη διαθήκη.
- Διαχειριστής ή εκτελεστής κληρονομίας εφόσον ορίζεται.
- Οποιοδήποτε πρόσωπο με νόμιμο έννομο συμφέρον.
- Εισαγγελέας Πρωτοδικών σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις.
Σημείωση: Δεν υπάρχει παραγραφή για το αίτημα δημοσίευσης, αλλά τυχόν κληρονομικός φόρος τρέχει τόκους από την ημερομηνία θανάτου.
5. Απαιτούμενα Έγγραφα
Απλή εξήγηση: Τα απαιτούμενα έγγραφα διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο της διαθήκης. Παρέχουμε αναλυτική λίστα πριν τον ορισμό ραντεβού ώστε ο φάκελος να είναι πλήρης από την πρώτη επίσκεψη.
- Πρωτότυπο σώμα της διαθήκης — αφορά αποκλειστικά την ιδιόγραφη. Για δημόσια διαθήκη αρκεί ο αριθμός συμβολαίου και το όνομα του συμβολαιογράφου που τη συνέταξε.
- Ληξιαρχική πράξη θανάτου — εκδίδεται από το αρμόδιο Ληξιαρχείο ή μέσω της πύλης gov.gr.
- Πιστοποιητικό πλησιεστέρων συγγενών — εκδίδεται από τον Δήμο της τελευταίας κατοικίας του αποβιώσαντος.
- Πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης άλλης διαθήκης — εκδίδεται ψηφιακά μέσω solon.gov.gr και βεβαιώνει ότι δεν έχει δημοσιευτεί προγενέστερη διαθήκη.
- Δελτίο αστυνομικής ταυτότητας ή διαβατήριο του αιτούντος.
- ΑΦΜ του αποβιώσαντος.
6. Η Διαδικασία Βήμα-Βήμα
Απλή εξήγηση: Η δημοσίευση ολοκληρώνεται συνήθως σε 1–3 εργάσιμες ημέρες από την παραλαβή πλήρους φακέλου. Το γραφείο αναλαμβάνει κάθε βήμα της διαδικασίας.
- Προσκόμιση της διαθήκης και των εγγράφων στο γραφείο μας.
- Έλεγχος του Μητρώου Διαθηκών για νεότερη ή ανακληθείσα διαθήκη.
- Ορισμός ημέρας ανάγνωσης — ειδοποίηση γνωστών κληρονόμων.
- Δημόσια ανάγνωση της διαθήκης ενώπιον των παρόντων ενδιαφερομένων.
- Σύνταξη και υπογραφή της επίσημης πράξης δημοσίευσης.
- Ηλεκτρονική καταχώριση στο ψηφιακό Μητρώο Διαθηκών.
- Χορήγηση επικυρωμένων αντιγράφων σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.
7. Το Ψηφιακό Μητρώο Διαθηκών
Σημαντική αλλαγή: Το νέο ψηφιακό Μητρώο διασυνδέεται άμεσα με τις δημόσιες αρχές, εξασφαλίζοντας ότι δεν θα δημοσιευτεί παλαιότερη διαθήκη αν υπάρχει νεότερη και ότι κάθε ενδιαφερόμενος λαμβάνει επίσημο αντίγραφο σε ελάχιστες ημέρες.
- Κάθε δημόσια διαθήκη καταχωρείται στο Μητρώο τη στιγμή σύνταξής της.
- Πριν από οποιαδήποτε δημοσίευση, ο συμβολαιογράφος ελέγχει υποχρεωτικά το Μητρώο για νεότερη ή ανακληθείσα διαθήκη.
- Κάθε πράξη δημοσίευσης μεταδίδεται ηλεκτρονικά εντός της νόμιμης προθεσμίας.
- Οι πολίτες μπορούν να αναζητήσουν αν ο αποβιώσας είχε καταχωρημένη διαθήκη ακόμα και πριν επικοινωνήσουν με συμβολαιογράφο.
- Το σύστημα τηρείται υπό την εποπτεία του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Ελλάδος.
8. Κόστος & Χρόνος Ολοκλήρωσης
Απλή εξήγηση: Η αμοιβή για τη δημοσίευση ορίζεται από τον Κώδικα Συμβολαιογράφων και δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Δεν υπάρχουν κρυφές χρεώσεις.
- Η συμβολαιογραφική αμοιβή καθορίζεται εκ του νόμου (Κώδικας Συμβολαιογράφων, Ν. 2830/2000).
- Συνήθης χρόνος ολοκλήρωσης: 1–3 εργάσιμες ημέρες από την παραλαβή πλήρους φακέλου.
- Επιπλέον κόστη: αντίγραφα πράξης δημοσίευσης ανά σελίδα, σύμφωνα με τον νόμο.
- Η δήλωση κληρονομικού φόρου προς την ΑΑΔΕ είναι χωριστή διαδικασία με δικές της προθεσμίες.
- Παρέχουμε αναλυτική λίστα εγγράφων πριν τον ορισμό ραντεβού για να αποφύγουμε καθυστερήσεις.
9. Συχνές Ερωτήσεις
Τι γίνεται αν η διαθήκη ανακαλυφθεί χρόνια μετά τον θάνατο;
Δεν υπάρχει παραγραφή για το αίτημα δημοσίευσης — η διαθήκη μπορεί να δημοσιευτεί οποτεδήποτε. Ωστόσο, τυχόν κληρονομικός φόρος τρέχει τόκους από την ημερομηνία θανάτου, οπότε η καθυστέρηση μπορεί να έχει σημαντικές φορολογικές συνέπειες.
Πρέπει όλοι οι κληρονόμοι να παρευρίσκονται στη δημοσίευση;
Όχι. Αρκεί ένα ενδιαφερόμενο πρόσωπο να υποβάλει αίτηση. Ο συμβολαιογράφος ειδοποιεί τους γνωστούς κληρονόμους, αλλά η απουσία τους δεν εμποδίζει τη διεξαγωγή της δημοσίευσης.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ δημοσίευσης και αποδοχής κληρονομιάς;
Η δημοσίευση κάνει τη διαθήκη νομικά ενεργή — χωρίς αυτήν δεν υπάρχει έννομο αποτέλεσμα. Η αποδοχή κληρονομιάς είναι ξεχωριστή συμβολαιογραφική πράξη με την οποία ο κληρονόμος αποδέχεται επίσημα την περιουσία, και συντάσσεται μετά τη δημοσίευση.
Μπορώ να αμφισβητήσω τη διαθήκη μετά τη δημοσίευσή της;
Ναι. Η δημοσίευση δεν επικυρώνει το περιεχόμενο της διαθήκης — μπορεί να ακολουθήσει δικαστική αμφισβήτηση (αγωγή ακυρότητας ή μείωσης νόμιμης μοίρας) ανεξάρτητα από τη δημοσίευση.
Ισχύει η ίδια διαδικασία για διαθήκες συνταχθείσες στο εξωτερικό;
Ναι, με επιπλέον βήματα επικύρωσης: η ξένη διαθήκη πρέπει να φέρει επισημείωση Apostille ή προξενική θεώρηση και συνήθως απαιτείται επίσημη μετάφραση στα ελληνικά. Το γραφείο μας χειρίζεται αυτές τις περιπτώσεις σε Ελληνικά, Αγγλικά και Γερμανικά.