1. Τι Είναι η Γονική Παροχή
Απλή εξήγηση: Είναι η εκούσια μεταβίβαση περιουσίας από γονέα σε τέκνο κατά τη διάρκεια της ζωής, ως προκαταβολή της κληρονομικής μερίδας. Η νομική της βάση βρίσκεται στο άρθρο 1509 ΑΚ.
- Εφαρμόζεται σε ακίνητα, χρηματικά ποσά και κινητά αξίας.
- Ο γονέας μπορεί να ορίσει αν η παροχή θα συνυπολογιστεί στη μελλοντική κληρονομιά ή όχι.
- Ισχύει μεταξύ φυσικών γονέων και τέκνων, καθώς και υιοθετημένων τέκνων.
- Δεν απαιτείται σύμφωνη γνώμη των υπόλοιπων τέκνων — είναι μονομερής πράξη του γονέα.
2. Διαφορά από Απλή Δωρεά
Απλή εξήγηση: Η γονική παροχή είναι νομικά διακριτή από τη δωρεά, ακόμα και αν και οι δύο αφορούν χαριστική μεταβίβαση. Η διάκριση έχει σημαντικές συνέπειες στον κληρονομικό συνυπολογισμό.
- Η γονική παροχή εντάσσεται στην κληρονομική μερίδα εκτός αν ο γονέας ορίσει διαφορετικά.
- Η απλή δωρεά δεν συνυπολογίζεται αυτομάτως — μπορεί να επιτρέψει άνιση κατανομή κληρονομιάς.
- Και οι δύο φορολογούνται ως Κατηγορία Α΄ δωρεών όταν ο λήπτης είναι τέκνο.
- Η επιλογή μεταξύ γονικής παροχής και δωρεάς επηρεάζει τη μελλοντική κληρονομική διαδοχή.
3. Φορολογική Μεταχείριση
Κρίσιμο πλεονέκτημα: Η γονική παροχή φορολογείται με βάση την κλίμακα δωρεών Κατηγορίας Α΄, η οποία έχει το υψηλότερο αφορολόγητο ποσό και τους χαμηλότερους συντελεστές στο ελληνικό φορολογικό σύστημα δωρεών.
- Κατηγορία Α΄: γονείς, τέκνα, σύζυγοι, αδέλφια.
- Υψηλό αφορολόγητο ποσό ανά δωρεά — ισχύουν τα όρια της εκάστοτε κείμενης νομοθεσίας.
- Δεν επιβάλλεται φόρος μεταβίβασης ακινήτου (3%) — επιβάλλεται μόνο ο φόρος δωρεάς.
- Ο φόρος καταβάλλεται από τον λήπτη πριν την υπογραφή του συμβολαίου.
- Ο συμβολαιογράφος δεν συντάσσει πράξη αν δεν έχει προηγηθεί καταβολή ή σχετική βεβαίωση εφορίας.
4. Γονική Παροχή Ακινήτου
Απλή εξήγηση: Η μεταβίβαση ακινήτου με γονική παροχή πραγματοποιείται με συμβολαιογραφική πράξη και καταχωρείται στο Κτηματολόγιο. Δεν απαιτείται τίμημα — αρκεί η αποδοχή του τέκνου.
- Πλήρης έλεγχος τίτλων πριν τη σύνταξη της πράξης — ο συμβολαιογράφος διασφαλίζει καθαρό τίτλο.
- Ο γονέας μπορεί να παρακρατήσει επικαρπία (δικαίωμα χρήσης/καρπών) για όσο ζει.
- Η επικαρπία μειώνει τη φορολογητέα αξία της μεταβίβασης βάσει αναλογιστικών πινάκων.
- Μετά τη σύνταξη, το ακίνητο καταχωρείται στο Κτηματολόγιο στο όνομα του τέκνου.
5. Απαιτούμενα Έγγραφα
Απλή εξήγηση: Τα έγγραφα είναι παρόμοια με αυτά της αγοραπωλησίας, με την προσθήκη εγγράφων που αποδεικνύουν τη συγγενική σχέση.
- Τίτλος κτήσης ακινήτου και πιστοποιητικό εγγραφής Κτηματολογίου.
- Πιστοποιητικό ΕΝΦΙΑ τρέχοντος έτους.
- Φορολογική ενημερότητα γονέα.
- Πιστοποιητικό ενεργειακής απόδοσης (ΠΕΑ) για κατοικίες.
- Ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου ή πράξη υιοθεσίας.
- Αστυνομικές ταυτότητες γονέα και τέκνου.
- ΑΦΜ και των δύο μερών.
6. Η Διαδικασία Βήμα-Βήμα
Απλή εξήγηση: Ολοκληρώνεται συνήθως σε 5–8 εργάσιμες ημέρες από την παραλαβή πλήρους φακέλου.
- Παραλαβή φακέλου — αξιολόγηση αντικειμενικής αξίας και υπολογισμός φόρου δωρεάς.
- Έλεγχος τίτλων ακινήτου στο Κτηματολόγιο.
- Συγκέντρωση πιστοποιητικών (ΕΝΦΙΑ, ενημερότητα, ΠΕΑ).
- Υποβολή δήλωσης φόρου δωρεάς στην ΑΑΔΕ και καταβολή φόρου.
- Σύνταξη συμβολαιογραφικής πράξης γονικής παροχής.
- Υπογραφή από γονέα και τέκνο ενώπιον του συμβολαιογράφου.
- Εγγραφή πράξης στο Κτηματολόγιο.
7. Κόστος & Χρόνος Ολοκλήρωσης
Απλή εξήγηση: Το συνολικό κόστος είναι συνήθως χαμηλότερο από αντίστοιχη αγοραπωλησία, λόγω απουσίας φόρου μεταβίβασης.
- Φόρος δωρεάς Κατηγορίας Α΄: εφαρμόζεται η ισχύουσα κλίμακα, με υψηλό αφορολόγητο.
- Συμβολαιογραφική αμοιβή: εκ νόμου, επί της αντικειμενικής αξίας.
- Τέλος εγγραφής Κτηματολογίου: 0,475‰ επί της αξίας.
- Χρόνος ολοκλήρωσης: 5–8 εργάσιμες ημέρες από πλήρη φάκελο.
8. Συχνές Ερωτήσεις
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ γονικής παροχής και απλής δωρεάς;
Η γονική παροχή είναι νομικά η προκαταβολή κληρονομικής μερίδας και εντάσσεται στην Κατηγορία Α΄ δωρεών. Η απλή δωρεά δεν συνυπολογίζεται αυτομάτως στην κληρονομιά, ενώ ο φορολογικός χαρακτηρισμός εξαρτάται από τη συγγενική σχέση.
Μπορεί ο γονέας να κρατήσει δικαίωμα χρήσης μετά τη γονική παροχή;
Ναι. Ο γονέας μπορεί να παρακρατήσει επικαρπία — δηλαδή το δικαίωμα να κατοικεί ή να εισπράττει ενοίκιο — για όσο ζει, ενώ η ψιλή κυριότητα περνά στο τέκνο.
Μπορεί να ακυρωθεί μια γονική παροχή;
Μπορεί να ανακληθεί υπό αυστηρές νόμιμες προϋποθέσεις, όπως αχαριστία του τέκνου ή επιδείνωση οικονομικής κατάστασης του γονέα. Η ανάκληση απαιτεί δικαστική απόφαση.
Ισχύει γονική παροχή και για υιοθετημένα τέκνα;
Ναι. Τα υιοθετημένα τέκνα εξομοιώνονται πλήρως με τα φυσικά για όλους τους σκοπούς γονικής παροχής και κληρονομικής διαδοχής.