1. Τι Είναι το Σύμφωνο Συμβίωσης
Απλή εξήγηση: Το σύμφωνο συμβίωσης είναι μια συμβολαιογραφική σύμβαση που δίνει νομική υπόσταση στη σχέση δύο ενηλίκων χωρίς γάμο. Καταχωρείται στο Ληξιαρχείο και αναγνωρίζεται από το κράτος.
- Αφορά ζεύγη διαφορετικού ή ίδιου φύλου — ίσα δικαιώματα από τον Ν. 4356/2015.
- Απαιτεί κοινή βούληση και αυτοπρόσωπη παρουσία και των δύο συντρόφων ενώπιον συμβολαιογράφου.
- Παράγει έννομα αποτελέσματα από την εγγραφή στο Ληξιαρχείο της κοινής διαμονής.
- Μπορεί να περιλαμβάνει ειδικές ρήτρες για περιουσιακά ζητήματα.
2. Νομικά Δικαιώματα & Υποχρεώσεις
Ουσιαστικά δικαιώματα: Το σύμφωνο παρέχει ευρύ πλαίσιο νομικής προστασίας που αγγίζει σημαντικές πτυχές της κοινής ζωής.
- Κληρονομικά: ο σύντροφος κληρονομεί ως Κατηγορία Α΄ — ίσος με σύζυγο εξ αδιαθέτου.
- Φορολογικά: ευνοϊκή μεταχείριση σε δωρεές και μεταβιβάσεις μεταξύ συντρόφων.
- Ασφαλιστικά: δικαίωμα ασφαλιστικής κάλυψης ως μέλος οικογένειας.
- Υγεία: δικαίωμα ενημέρωσης και λήψης αποφάσεων σε θέματα νοσηλείας.
- Εργατικά: δικαίωμα άδειας γάμου / συμβίωσης.
- Περιουσιακά: δυνατότητα ρύθμισης κοινής περιουσίας με ειδικές ρήτρες στο σύμφωνο.
3. Διαφορές από τον Γάμο
Απλή εξήγηση: Το σύμφωνο έχει σημαντικές ομοιότητες με τον γάμο, αλλά και διαφορές — κυρίως σε θέματα τέκνων και ορισμένων δικαιωμάτων.
- Δεν υπάρχει αυτόματη ρύθμιση επιμέλειας κοινών τέκνων — απαιτεί χωριστή συμφωνία.
- Η υιοθεσία τέκνου από ζεύγος συμφώνου έχει διαφορετικό νομικό πλαίσιο.
- Τα κληρονομικά δικαιώματα είναι εξομοιωμένα με γάμο από τον Ν. 4356/2015.
- Η λύση συμφώνου είναι απλούστερη από το διαζύγιο.
- Δεν υπάρχει νόμιμο τεκμήριο κοινής περιουσίας — απαιτείται ρητή ρύθμιση.
4. Λύση Συμφώνου Συμβίωσης
Απλή εξήγηση: Η λύση συμφώνου είναι πιο ευέλικτη από το διαζύγιο και μπορεί να γίνει είτε με κοινή συμφωνία είτε μονομερώς.
- Κοινή λύση: και οι δύο σύντροφοι υπογράφουν λύση ενώπιον συμβολαιογράφου.
- Μονομερής λύση: ο ένας σύντροφος κοινοποιεί τη βούλησή του στον άλλο — εξώδικο δήλωση.
- Απαιτείται εγγραφή της λύσης στο Ληξιαρχείο για να παράγει αποτελέσματα έναντι τρίτων.
- Τυχόν συμφωνία για κοινή περιουσία ή διατροφή ρυθμίζεται ξεχωριστά.
5. Απαιτούμενα Έγγραφα
Απλή εξήγηση: Η σύνταξη συμφώνου συμβίωσης απαιτεί ελάχιστα έγγραφα και ολοκληρώνεται σε μία επίσκεψη.
- Αστυνομικές ταυτότητες ή διαβατήρια και των δύο συντρόφων.
- ΑΦΜ και των δύο.
- Πιστοποιητικό γέννησης (εφόσον ζητηθεί από Ληξιαρχείο).
- Βεβαίωση ανυπαρξίας γάμου ή άλλου συμφώνου (πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης).
- Για αλλοδαπούς: επικυρωμένα έγγραφα με Apostille και μετάφραση.
6. Η Διαδικασία Βήμα-Βήμα
Απλή εξήγηση: Ολοκληρώνεται σε 1–2 εργάσιμες ημέρες από την παραλαβή πλήρους φακέλου.
- Παραλαβή στοιχείων και ενημέρωση για το περιεχόμενο του συμφώνου.
- Σύνταξη σχεδίου συμφώνου — δυνατότητα ειδικών ρητρών για περιουσία.
- Έλεγχος και αποδοχή κειμένου από τους συντρόφους.
- Αυτοπρόσωπη παρουσία και υπογραφή και των δύο ενώπιον συμβολαιογράφου.
- Αποστολή στο Ληξιαρχείο για εγγραφή — το γραφείο αναλαμβάνει τη διαβίβαση.
7. Κόστος & Χρόνος Ολοκλήρωσης
Απλή εξήγηση: Η σύναψη συμφώνου συμβίωσης έχει χαμηλό κόστος και ολοκληρώνεται ταχύτατα.
- Συμβολαιογραφική αμοιβή: εκ νόμου, σταθερή βάσει Κώδικα Συμβολαιογράφων.
- Τέλος εγγραφής Ληξιαρχείου: ελάχιστο.
- Χρόνος ολοκλήρωσης: 1–2 εργάσιμες ημέρες.
8. Συχνές Ερωτήσεις
Ισχύει σύμφωνο συμβίωσης για ζεύγη ίδιου φύλου;
Ναι. Από τον Ν. 4356/2015 το σύμφωνο ισχύει για ζεύγη ίδιου και διαφορετικού φύλου με ίσα νομικά δικαιώματα.
Τι διαφορά έχει από τον γάμο;
Παρόμοια περιουσιακά και κληρονομικά δικαιώματα, αλλά διαφορετικό πλαίσιο για τέκνα και υιοθεσία. Η λύση είναι απλούστερη από το διαζύγιο.
Πώς λύνεται ένα σύμφωνο συμβίωσης;
Με κοινή δήλωση ενώπιον συμβολαιογράφου ή με μονομερή εξώδικη κοινοποίηση στον άλλο σύντροφο. Η λύση εγγράφεται στο Ληξιαρχείο.
Προστατεύει το σύμφωνο σε θέματα κληρονομιάς;
Ναι. Ο σύντροφος από σύμφωνο κληρονομεί ως Κατηγορία Α΄ — εξομοιωμένος με σύζυγο — εφόσον το σύμφωνο ίσχυε κατά τον θάνατο.